-
İstifadəçi adı:
Aysu -
Ad Soyad:
Aysu Musazadə -
Məqalə sayı:
1
Dərc olunma tarixi
18.08.2026 TexnologiyaBaxış sayı
9
Oxunma müddəti
4 dəq
Son illərdə texnologiyanın inkişaf sürəti həyatımızı təsəvvür etdiyimizdən daha çox dəyişib. Xüsusilə süni intellektin gündəlik istifadə üçün əlçatan olması ilə bir çox iş artıq əvvəlkindən daha sürətli görülür. Bir neçə saniyə ərzində mətn hazırlamaq, tərcümə etmək, ideya toplamaq, məlumatı ümumiləşdirmək və mürəkkəb mövzunu daha sadə formada izah etmək mümkündür.
Bu dəyişiklik xüsusilə tələbələr üçün böyük imkanlar yaradıb. Lakin burada maraqlı bir sual ortaya çıxır: AI bizim işimizi asanlaşdırır, yoxsa bizim əvəzimizə düşünməyə başlayır?
Süni intellektdən istifadə etmək özlüyündə mənfi hal deyil. Əksinə, düzgün istifadə edildikdə insanın vaxtına qənaət edə, yeni ideyalar yaratmasına və öyrənmə prosesini sürətləndirməsinə kömək edə bilər.
Məsələn, tələbə anlamadığı bir mövzunu AI-a izah etdirə, daha sonra həmin mövzu haqqında özü araşdırma apara bilər. Yazdığı mətni AI vasitəsilə yoxladıqdan sonra səhvlərini öyrənə bilər. Hətta müəyyən bir mövzu haqqında fərqli yanaşmalar əldə etmək üçün süni intellektdən istifadə edə bilər.
Burada AI müəllim və ya cavab verən maşın deyil, köməkçi vasitə rolunu oynayır.
Problem isə insanın düşünmə prosesini tamamilə AI-a ötürməsi ilə başlayır.
Təsəvvür edək ki, tələbəyə müəyyən mövzuda esse yazmaq tapşırılıb. O, mövzunu AI-a göndərir və bir neçə saniyə sonra hazır mətn əldə edir.
Tapşırıq tamamlandı.
Amma həmin tələbə yazdığı mətnin nə demək olduğunu həqiqətən anlayırmı?
Əgər sabah müəllim ona həmin mövzu ilə bağlı sual versə, öz fikrini ifadə edə biləcəkmi?
Əslində burada əsas problem qiymətin və ya tapşırığın nəticəsinin deyil, öyrənmə prosesinin itirilməsidir.
Çünki insan yalnız cavabı əldə etməklə deyil, cavaba gedən yolu keçməklə öyrənir.
Süni intellektdən daha faydalı istifadə etməyin yollarından biri ona hər şeyi həvalə etmək əvəzinə, onu öyrənmə prosesinə daxil etməkdir.
Məsələn:
Pis yanaşma:
“Bu mövzuda mənim üçün esse yaz.”
Daha yaxşı yanaşma:
“Bu mövzunu mənə izah et, sonra mənim yazdığım fikirlərdəki məntiq səhvlərini göstər.”
Birinci halda AI sənin yerinə işi görür.
İkinci halda isə AI sənə işi daha yaxşı görməyi öyrənməyə kömək edir.
Bu fərq kiçik görünsə də, uzun müddətdə çox böyük nəticə yarada bilər.
Bəzən insanlar süni intellektin gələcəkdə insanları əvəz edib-etməyəcəyindən qorxurlar. Ancaq məncə, daha vacib sual başqadır:
İnsanlar öz bacarıqlarını inkişaf etdirməyi dayandıracaqlarmı?
Çünki texnologiya dəyişdikcə müəyyən işlər avtomatlaşdırıla bilər. Lakin tənqidi düşünmə, düzgün sual vermək, yaradıcı yanaşmaq, qərar qəbul etmək və əldə olunan məlumatı qiymətləndirmək kimi bacarıqlar daha da əhəmiyyətli olacaq.
Gələcəyin ən güclü insanı AI-dan istifadə etməyən insan deyil.
Gələcəyin ən güclü insanı AI-dan istifadə etməyi bacaran və eyni zamanda özü düşünə bilən insandır.
Süni intellektdən tamamilə uzaq durmaq artıq real və faydalı yanaşma deyil. Əsas məsələ istifadə qaydasını dəyişməkdir.
AI-dan istifadə edərkən özümüzə üç sual verə bilərik:
1. Mən bunu həqiqətən başa düşürəmmi?
Hazır cavabı oxumaq kifayət deyil. Əgər mövzunu izah edə bilmirsənsə, deməli hələ öyrənməmisən.
2. Bu cavabı yoxlamışammı?
AI hər zaman düzgün məlumat verməyə bilər. Buna görə əldə olunan məlumatı etibarlı mənbələrdən yoxlamaq vacibdir.
3. Bu işi AI görməsəydi, mən özüm bacarardım?
Əgər cavab hər dəfə “xeyr” olursa, burada problem AI-da deyil. Problem öz bacarıqlarımızı inkişaf etdirməyə kifayət qədər vaxt ayırmamağımızdır.
Süni intellekt insanın qarşısında dayanan bir rəqib kimi deyil, düzgün istifadə edildikdə onun imkanlarını genişləndirən bir vasitə kimi qəbul edilə bilər.
Kalkulyator riyaziyyatı yox etmədi. İnternet araşdırma ehtiyacını tamamilə aradan qaldırmadı. Eyni şəkildə AI da insan düşüncəsini tamamilə əvəz etməməlidir.
Əsas məsələ texnologiyanın nə qədər güclü olması deyil.
Əsas məsələ bizim o gücdən necə istifadə etməyimizdir.
AI bizim yerimizə düşünəndə biz sadəcə cavab alırıq.
AI ilə birlikdə düşündükdə isə biz yeni bir bacarıq qazanırıq.
Bəlkə də gələcəyin əsas bacarığı süni intellektdən istifadə etmək yox, AI ilə işləyərkən öz düşüncəmizi itirməməkdir.
Bəs siz necə düşünürsünüz?
AI tələbələrin inkişafına daha çox kömək edir, yoxsa onları hazır cavablara öyrəşdirərək düşünmə qabiliyyətlərini zəiflədir? Fikrinizi şərhlərdə bölüşün.
İstifadəçi adı:
AysuAd Soyad:
Aysu MusazadəMəqalə sayı:
1
04.05.2023
Texnologiya
28.10.2021
Texnologiya
19.11.2021
Texnologiya
Bildiyiniz kimi, bu yaxınlarda Facebook-un qurucusu və baş direktoru Mark Zukerberq ,Facebook adının şirkətin gələcəyini adekvat şəkildə təsvir etmədiyini və ad dəyişikliyini təsdiqlədi və “Metaverse”haqqında bəzi məlumatlar verdi.İnsanlarda “Metaverse” nədir? ,Hansı xüsusiyyətlələrə malikdir? və s kimi suallar yarandı.Gəlin bu suallara cavab tapmağa çalışaq.
