Kaizen.az - Fərdi İnkişaf Platforması

Kaizen/ Fərdi İnkişaf

Universitet bitirmək uğurlu karyera üçün kifayətdirmi?

Universitetə qəbul olduğumuz gün çoxumuzun beynində eyni düşüncə olur: “Diplomumu alandan sonra yaxşı iş tapacağam və uğurlu karyera quracağam.” İllərlə təhsil alır, imtahanlardan keçirik, layihələr hazırlayır və nəhayət, əlimizdə diplomla universitetdən məzun oluruq. Bəs sonra nə baş verir?

İş elanlarına baxanda “ali təhsil” tələbi ilə yanaşı, təcrübə, xarici dil, kompüter bilikləri, kommunikasiya, analitik düşüncə və müxtəlif peşəkar bacarıqlar tələb olunur. Bəzən isə yeni məzun olmuş bir insanın öz-özünə verdiyi sual çox sadədir: “Diplomum var, bəs niyə iş tapmaq bu qədər çətindir?”

Əslində, problem diplomun dəyərsiz olması deyil. Problem ondadır ki, müasir əmək bazarında diplom artıq uğurlu karyeranın son nöqtəsi deyil, başlanğıc nöqtəsidir.

Diplom nə verir?

Universitet təhsili insanın peşəkar inkişafında mühüm rol oynayır. İlk növbədə, müəyyən sahə üzrə sistemli nəzəri bilik formalaşdırır. Məsələn, iqtisadiyyat oxuyan tələbə maliyyə, marketinq və idarəetmə haqqında fundamental biliklər əldə edir. Mühəndislik tələbəsi texniki prinsipləri, proqramlaşdırma tələbəsi isə alqoritmləri və proqramlaşdırmanın əsaslarını öyrənir.

Bundan əlavə, universitet yalnız dərslərdən ibarət deyil. Tələbə burada vaxtını planlaşdırmağı, tapşırıqları vaxtında yerinə yetirməyi, təqdimat etməyi, komanda ilə işləməyi və fərqli insanlarla ünsiyyət qurmağı da öyrənə bilər.

Universitetin verdiyi ən böyük üstünlüklərdən biri isə imkanlardır. Müəllimlər, tələbə yoldaşları, tədbirlər, layihələr, təcrübə proqramları və müxtəlif sosial əlaqələr gələcək karyera üçün mühüm başlanğıc yarada bilər.

Yəni diplomun əhəmiyyəti var. Sadəcə, diplomun özü kifayət etmir.

Bəs niyə diplom təkbaşına kifayət etmir?

Çünki universitetdə öyrənilən nəzəri biliklə real iş mühiti eyni şey deyil.

Təsəvvür edək ki, iki namizəd eyni universiteti və eyni ixtisası bitirib. Hər ikisinin diplomu, yaxşı qiymətləri və oxşar akademik göstəriciləri var. Lakin namizədlərdən biri universitet illərində müxtəlif layihələrdə iştirak edib, könüllü fəaliyyət göstərib, xarici dilini inkişaf etdirib və öz sahəsi üzrə kiçik də olsa praktiki təcrübə qazanıb.

Digər namizəd isə yalnız imtahanlardan keçməyə və diplom almağa fokuslanıb.

İşəgötürən üçün bu iki namizəd arasında fərq yarana bilər. Çünki şirkət yalnız “bu insan nə oxuyub?” sualına yox, həm də “bu insan nə edə bilir?” sualına cavab axtarır.

Məhz burada bacarıqlar ön plana çıxır.

Diplomdan əlavə hansı bacarıqlar vacibdir?

Uğurlu karyera üçün yalnız peşəkar bilik kifayət etmir. İnsan öz sahəsini bilməklə yanaşı, həmin biliyi tətbiq etməyi də bacarmalıdır.

Məsələn:

Kommunikasiya bacarığı – fikrini düzgün ifadə etmək, komanda üzvləri ilə işləmək və qarşı tərəfi dinləmək.

Problem həll etmə bacarığı – hazır cavab olmadıqda problemi analiz edib çıxış yolu tapa bilmək.

Analitik düşüncə – məlumatı sadəcə qəbul etmək yox, onu təhlil edib düzgün nəticə çıxarmaq.

Vaxtın idarə edilməsi – bir neçə işi prioritetləşdirərək vaxtında tamamlamaq.

Xarici dil – xüsusilə beynəlxalq mənbələrə, şirkətlərə və əmək bazarına çıxış baxımından əlavə üstünlük yarada bilər.

Rəqəmsal bacarıqlar – demək olar ki, bütün sahələrdə texnologiyadan düzgün istifadə edə bilmək artıq mühüm üstünlüklərdən biridir.

Bu bacarıqların maraqlı tərəfi odur ki, onların böyük hissəsi yalnız auditoriyada öyrənilmir. Onları praktika etməklə inkişaf etdirmək mümkündür.

Universitet tələbəsi diplomu gözləməlidir, yoxsa karyerasına daha tez başlamalıdır?

Əslində, karyeranın başlanğıcı diplomun alındığı gün olmamalıdır.

Tələbə hələ universitetdə oxuduğu müddətdə öz gələcək peşəsi ilə bağlı təcrübə toplamağa başlaya bilər. Təcrübə proqramları, könüllülük, freelance layihələr, tələbə təşkilatları, şəxsi layihələr və müxtəlif kurslar bunun üçün imkan yaradır.

Məsələn, proqramlaşdırma tələbəsi yalnız universitetdə verilən tapşırıqlarla kifayətlənməyib öz layihəsini hazırlaya bilər. Marketinq tələbəsi kiçik bir biznes üçün sosial media səhifəsinin idarə edilməsində iştirak edə bilər. Dizayn tələbəsi portfolio yarada bilər. İqtisadiyyat tələbəsi real məlumatlar üzərində analizlər aparmağı öyrənə bilər.

Belə fəaliyyətlərin əsas üstünlüyü odur ki, məzun olduqda insanın CV-sində yalnız “universiteti bitirmişəm” deyil, həm də “bunları etmişəm” deyə biləcəyi konkret nümunələr olur.

Süni intellekt dövründə diplomun rolu necə dəyişir?

Son illərdə əmək bazarında daha bir böyük dəyişiklik baş verir: süni intellekt.

Əvvəllər müəyyən bir işi yerinə yetirmək üçün texniki bacarığa sahib olmaq kifayət qədər ciddi üstünlük hesab edilə bilərdi. Bu gün isə süni intellekt bir çox tapşırığın daha sürətli yerinə yetirilməsinə imkan verir.

Bu isə insanın dəyərini azaltmaqdan daha çox, ondan gözləntiləri dəyişir.

Məsələn, müəyyən məlumatı tapmaq artıq əvvəlki qədər çətin olmaya bilər. Amma həmin məlumatın doğru olub-olmadığını yoxlamaq, düzgün sual vermək, nəticəni analiz etmək, qərar qəbul etmək və məsuliyyəti öz üzərinə götürmək hələ də insanın üzərinə düşür.

Bu səbəbdən gələcəyin əmək bazarında yalnız diplom sahibi olmaq yox, öyrənməyi bacarmaq və dəyişikliklərə uyğunlaşmaq daha böyük əhəmiyyət daşıyacaq.

Bəs ideal kombinasiya nədir?

Əslində, məsələni “diplom, yoxsa bacarıq?” kimi qoymaq düzgün deyil.

Ən güclü kombinasiya:

Təhsil + bacarıq + təcrübə + davamlı inkişafdır.

Diplom insana müəyyən qapıları açmağa kömək edə bilər. Bacarıqlar həmin qapıdan keçməyə imkan verir. Təcrübə isə həmin mühitdə özünü göstərməyə kömək edir.

Davamlı inkişaf isə bütün bunların uzunmüddətli olmasını təmin edir.

Ona görə də universitet tələbəsi özünə yalnız “necə diplom alım?” sualını verməməlidir. Daha vacib sual budur:

“Məzun olduğum gün məndə diplomdan başqa nə olacaq?”

Portfolio? Təcrübə? Xarici dil? Real layihələr? Peşəkar əlaqələr? Komanda işi təcrübəsi? Problem həll etmə bacarığı?

Əgər cavab bunların bir neçəsidirsə, universitet təhsili artıq sadəcə diplom almaq prosesinə çevrilmir. O, karyeranın təməlini formalaşdırır.

Nəticə

Universitet bitirmək uğurlu karyera üçün vacib ola bilər, amma təkbaşına kifayət deyil.

Diplom insanın hansı təhsildən keçdiyini göstərir. Bacarıqlar isə onun nə edə bildiyini. Təcrübə isə həmin bacarıqları real vəziyyətdə necə tətbiq etdiyini göstərir.

Müasir dünyada karyera bir dəfə əldə edilən nəticə deyil. İnsan daim öyrənməli, yeni bacarıqlar qazanmalı və dəyişən əmək bazarına uyğunlaşmalıdır.

Bəlkə də universiteti bitirərkən ən böyük məqsədimiz diplom almaq yox, diplomdan daha böyük bir dəyər qazanmaq olmalıdır.

Bəs siz necə düşünürsünüz: işə qəbul zamanı diplom daha vacibdir, yoxsa real bacarıq və təcrübə? Sizcə, universitet insanı karyeraya nə qədər hazırlayır? Fikirlərinizi şərhlərdə bölüşün.

Yazar

İstifadəçi adı:
atakhan11
Ad Soyad:
Ataxan Hacizade
Məqalə sayı:
1

Əlaqəli məqalələr

CV hazırlayarkən nələrə diqqət yetirməli

07.03.2021

Fərdi İnkişaf

Günümüzün qlobal problemlərindən biri: - CV göndərirəm lakin heç bir vakansiyadan geri dönüş almıram. Niyə? Bunun əsas səbəblərindən biri CV-nin düzgün hazırlanmaması və əsas məqamlara diqqət yetirilməməsidir. Bu məqalədə sizlər üçün CV-də hansı məsələlərə diqqət yetirməli olduğunuzu addım-addım qeyd etmişik.