Kaizen.az - Fərdi İnkişaf Platforması

Kaizen/ Fərdi İnkişaf

Niyə bəziləri daha sürətli öyrənir? Öyrənməyi öyrənməyin elmi sirləri

Müasir dünyada bilik artıq bir klik uzaqlığındadır. Lakin əsas məsələ biliyə çıxış deyil, onu nə dərəcədə sürətli və effektiv mənimsəməkdir. Yəqin ki, ətrafınızda yeni dili cəmi bir neçə aya öyrənən və ya mürəkkəb proqramlaşdırma dillərini qısa müddətdə qavrayan insanlar görmüsünüz. Onlar sizdən daha zəkalıdırmı? Elmi araşdırmalar göstərir ki, cavab çox vaxt "Xeyr"dir. Bu insanlar sadəcə "öyrənməyi öyrəniblər". Onlar beynin iş prinsiplərinə uyğun metodlardan istifadə edərək, öyrənmə prosesini əziyyətdən zövqə çevirirlər.

Əsas Hissə: Sürətli Öyrənmənin 5 Elmi Sütunu

1. Feyman Texnikası: Sadəlik Dahanın Göstəricisidir Nobel mükafatı laureatı Riçard Feyman tərəfindən inkişaf etdirilən bu metod, öyrənmənin ən sürətli yoludur.

Metodun mahiyyəti: Bir mövzunu öyrəndikdən sonra onu 10 yaşlı bir uşağa izah edirmiş kimi danışın. Əgər uşağın başa düşəcəyi qədər sadə izah edə bilmirsinizsə, deməli, o mövzuda boşluqlarınız var.
Niyə işləyir? Mürəkkəb terminlərin arxasında gizlənə bilmədiyiniz zaman, mövzunu həqiqətən anlayıb-anlamadığınız üzə çıxır. Boşluqları tapmaq və onları dərhal doldurmaq öyrənmə sürətinizi 3 qat artırır.

2. Aralıqlı Təkrar (Spaced Repetition) və Unutma Əyrisi

Alman psixoloqu Hermann Ebbinqauz sübut etmişdir ki, insan yeni öyrəndiyi məlumatın 70-80%-ni cəmi 24 saat ərzində unudur.
- Elmi həlli: Məlumatı ard-arda 10 dəfə oxumaq əvəzinə, onu zaman intervalları ilə təkrar edin (məsələn: 1 saat sonra, 1 gün sonra, 1 həftə sonra və 1 ay sonra).
- Neyroplastiklik: Hər təkrar zamanı beyninizdəki neyronlar arası əlaqələr daha da güclənir və məlumat qısamüddətli yaddaşdan uzunmüddətli yaddaşa köçürülür.
3. "Aktiv Xatırlama" (Active Recall) vs. Passiv Oxuma Çoxumuz dərsliklərin altını cızmağı və ya mətni təkrar-təkrar oxumağı öyrənmə sanırıq. Lakin elm deyir ki, bu, sadəcə "tanışlıq illüziyası" yaradır.
- Metod: Kitabı bağlayın və özünüzə suallar verin: "Mən bayaq nə oxudum?", "Əsas ideya nə idi?".
- Nəticə: Beyin məlumatı xatırlamağa məcbur olduqda daha çox enerji sərf edir və bu "zehni əzələ" məşqi öyrənməni qalıcı edir. Testlər və özünü-yoxlama sualları sadə oxumaqdan daha effektivdir.
4. Pareto Prinsipli Öyrənmə (80/20 Qaydası) Hər hansı bir sahəni öyrənərkən, o sahəyə aid məlumatların 20%-i bizə nəticənin 80%-ni verir.
- Nümunə: Bir dildə ən çox istifadə olunan 1000 sözü öyrənmək, gündəlik danışığın böyük hissəsini başa düşməyə bərabərdir.
- Strategiya: Hər şeyi öyrənməyə çalışıb boğulmaq əvəzinə, ən çox tətbiq olunan "qızıl fundamenti" tapın. Sürətli öyrənənlər əvvəlcə nəyin vacib olduğunu müəyyən edirlər.
5. Diffuz Rejim və Yaradıcı Fasilələr Beynimiz iki rejimdə işləyir: Fokuslanmış (diqqətli) və Diffuz (dağınıq).
- Sirr: Mürəkkəb bir problemi həll edə bilməyəndə, masadan qalxın, gəzintiyə çıxın və ya duş qəbul edin.
- Nəticə: Diffuz rejimdə beyin arxa fonda məlumatları bir-biri ilə əlaqələndirir. Ən böyük "Aha!" anları çox vaxt fokuslanmış iş zamanı deyil, beynin istirahət etdiyi anlarda baş verir.
  
  Sürətli öyrənən insanlar xüsusi beyin quruluşuna malik deyillər, onlar sadəcə beynin "istifadə qaydalarını" tətbiq edirlər. Feyman texnikası ilə sadələşdirmək, aralıqlı təkrarla yaddaşı proqramlaşdırmaq və Pareto prinsipi ilə fokusu düzgün nöqtəyə yönəltmək sizi bir "öyrənmə maşınına" çevirə bilər.
  
  Unutmayın, müasir dövrdə ən böyük rəqabət üstünlüyü nəyi bildiyiniz deyil, nə qədər sürətli öyrənə bildiyinizdir. Özünüzü bu bacarıqla təmin edin və gələcəyin qapılarını özünüz açın.

Yazar

İstifadəçi adı:
kaizen
Ad Soyad:
Kaizen.az
Məqalə sayı:
200

Əlaqəli məqalələr

CV hazırlayarkən nələrə diqqət yetirməli

07.03.2021

Fərdi İnkişaf

Günümüzün qlobal problemlərindən biri: - CV göndərirəm lakin heç bir vakansiyadan geri dönüş almıram. Niyə? Bunun əsas səbəblərindən biri CV-nin düzgün hazırlanmaması və əsas məqamlara diqqət yetirilməməsidir. Bu məqalədə sizlər üçün CV-də hansı məsələlərə diqqət yetirməli olduğunuzu addım-addım qeyd etmişik.